logo

Kompozytorzy

Ignacy Jan Paderewski

Kompozytorska kariera Paderewskiego rozpoczęła się już w 1879 r. kiedy to Warszawskie Echo Muzyczne opublikowało jego Impromptu na fortepian. Paradoksalnie jednak, w trakcie długiego i artystycznie produktywnego życia, Paderewski nie miał za wiele czasu na komponowanie. Podczas studiów w Warszawie, Berlinie i Wiedniu  w latach 1880-tych ukazało się drukiem wiele jego miniatur fortepianowych, z których Tańce polskie op. 5, Pieśni wędrowca op. 8 i Humoreski koncertowe op. 14 (ze słynnym Menuetem), należą do najbardziej znanych. Owocem przyjaźni Paderewskiego z Tytusem Chałubińskim i wizyt w Zakopanem u Heleny Modrzejewskiej jest Album tatrzańskie op. 12 na fortepian cztery ręce, urzekający swymi adaptacjami folkloru i muzyki góralskiej.

Najbardziej ambitnym wczesnym utworem Paderewskiego jest jego Sonata na skrzypce i fortepian op. 13, wydana w 1885 r. i pozytywnie przyjęta przez tak wielkiego kompozytora jak Johannes Brahms, który stwierdził, że „jest to błyskotliwy utwór koncertowy.” Ostatnim i najbardziej znanym utworem młodego Paderewskiego jest jego Koncert fortepianowy op. 17, zadedykowany jego profesorowi Teodorowi Leszetyckiemu i wykonany po raz pierwszy we Wiedniu w 1887 r. Fantazja polska op. 19 z r. 1893 to kolejny utwór Paderewskiego na fortepian z orkiestrą, który Paderewski często wykonywał na zmianę ze swoim Koncertem op. 17 podczas tur koncertowych po Europie i Stanach Zjednoczonych.

Przez wiele lat po jego tryumfalnym debiucie w Paryżu w roku 1888, Paderewski był zapraszany jako pianista na recitale i występy z orkiestrami w Europie, a od 1891 r. także na trasy koncertowe w Ameryce północnej. Dopiero w pierwszych latach XX-go wieku Paderewski był w stanie odłożyć występy solowe i wygospodarować trochę czasu na komponowanie. Zajmując się utworami na dużą skalę w latach 1900-1910, Paderewski ukończył operę Manru ( 1901), gigantyczną Sonatę fortepianową es-moll (1903) i wirtuozowski cykl Wariacji z fugą na temat własny (1903). Zwieńczeniem wieloletniej pracy twórczej była też jego szeroko zakrojona Symfonia h-moll, „Polonia”, która doczekała się premiery w roku 1909. Poza utworami fortepianowymi, Paderewski pozostawił też kilka cykli pieśni na głos z fortepianem do słów Adama Asnyka (Cztery pieśni op. 7z 1886 r.), Adama Mickiewicza (Sześć pieśni op. 18 z r. 1894), i Catulle Mendes’a (Dwanaście pieśni op. 22 z r. 1903). Lata pierwszej wojny światowej Paderewski spędził przemierzając Amerykę z recitalami i patriotycznymi przemowami na rzecz niepodległości Polski. Po uzyskaniu poparcia od Prezydenta Wilsona i po zawieszeniu działań wojennych Paderewski przez rok sprawował urząd Premiera Drugiej Rzeczpospolitej i podpisał traktat wersalski w imieniu Polski. Paderewski był także delegatem do Ligi Narodów ale w roku 1922 zrezygnował ze wszystkich politycznych funkcji i ponownie oddał się karierze koncertowej.

Jego tryumfalny powrót na estradę był powszechnie uznany i doceniony, tak więc ostatnie dwadzieścia lat swego życia Paderewskiego upłynęły na niemal bezustannych podróżach koncertowych po całym  świecie. Niezliczona ilość recitali i wiele nagrań z tego  okresu potwierdzają wielki talent interpretacyjny Paderewskiego. Poza utworami Chopina, które przedstawiał na prawie każdym występie są także najważniejsze pozycje z repertuaru pianistycznego — preludia i fugi Bacha, sonaty Beethovena, rapsodie węgierskie i transkrypcje Liszta jak i większe utwory Haydna, Mozarta, Mendelssohna, Schumanna czy Brahmsa. Recitale Paderewskiego kończyły się zawszę bogatą wiązanką bisów, wśród których często można było usłyszeć jego młodzieńcze dzieła, takie jak słynny Menuet, Nokturn czy jeden z Krakowiaków. Z tak bardzo wypełnionym kalendarzem występów Paderewski nie miał możliwości oddania się komponowaniu. Kiedy sytuacja polityczna w Europie zaczęła się pogarszać pod koniec  lat 30-tych, Paderewski znów zajął się polityką. Jego ostatnie tournee po Stanach Zjednoczonych skończyło się w maju  1939 r. i opuszczając Nowy Jork Paderewski był świadom nadchodzącej wojny. Po upadku Polski i dużej części Zachodniej Europy, Paderewski postanowił wyjechać ze Szwajcarii gdzie mieszkał przez 40 lat i po raz ostatni przekroczył Atlantyk w drodze do Ameryki. Zaraz po przypłynięciu do Nowego Jorku (w dniu jego 80-tych urodzin), Paderewski rzucił odezwę do narodu amerykańskiego, „Zatrzymajcie Hitlera zanim zawładnie Atlantykiem!” i prowadził aktywną akcje polityczną na rzecz Polski wśród najwyższych kręgów rządu USA.

Paderewski zmarł w Nowym Jorku 29 czerwca 1941, a Ameryka przystąpiła do wojny dopiero sześć miesięcy później — po japońskim ataku na Pearl Harbor w grudniu 1941. Zawsze  świadom swej roli w historii Polski i hojnie ją popierając — jako artysta, polityk czy filantrop — motto Paderewskiego, La patrie avant tout, l’art ensuite jest przykładem życia poświeconego sprawom ojczyzny, w którym to kariera artystyczna siłą rzeczy musi być drugoplanowa.

Pliki pdf:
  • W hołdzie Paderewskiemu Opis płyty z koncertem "W hołdzie Paderewskiemu" z Belwederu pobierz plik
Pliki audio:
  • I. J. Paderewski - Menuet G-dur op. 14 nr 1 wyk. Marianna Humetska pobierz plik
  • I. J. Paderewski - Pieśń "Ton coeur est d?or pur" wyk. Aneta Łukaszewicz i Marianna Humetska pobierz plik
  • I. J. Paderewski - Pieśń "Naguére" wyk. Aneta Łukaszewicz i Marianna Humetska pobierz plik
  • I. J. Paderewski - Pieśń "L'ennemie" wyk. Aneta Łukaszewicz i Marianna Humetska pobierz plik
  • I. J. Paderewski - Nokturn B-dur op. 16 nr 4 wyk. Bogdan Terlecki pobierz plik
  • I. J. Paderewski - Taniec z Albumu Tatrzańskiego wyk. Marianna Humetska, Marek Żebrowski pobierz plik
Artykuły: